Avrupali Cocuk Yetistirme Kilavuzu

Su siralar sosyal medyada dolasan bir yazi var: Avrupa’li cocuk ve Turk cocugu arasindaki farklar. Ben de bu konuyla ilgili uzun suredir yazmak icin gozlem yapiyordum. Bircogunuzun bildigi uzere, gectigimiz 14 ayi dogum izninde gecirdim. Bu surec icerisinde etrafimda cogunlukla yabanci anneler & cocuklari vardi.
Ilk olarak paylasmak istedigim temel gozlem su: Ebeveynler cocuklari oldugunda hayatlarindan vazgecmiyorlar. Anne ve baba rolleri yasamda onceleri sahip olduklari sosyal rollerinin uzerine cikmiyor, yanina ekleniyor. Boylece cocuklariyla birlikte cok daha uyumlu ve keyifli bir yasamlari oluyor. Cunku kendilerini birseylerden vazgecmek zorunda hissetmiyorlar.
Ayrica bizim gibi cocuklarinin camdan yapilmis oldugunu da dusunmuyorlar. Cocuklarina etten kemikten insanlar gibi davraniyorlar. Kosarken dusmelerine, yerden aldiklari yapragi agizlarina goturup kotu bir tadi oldugunu deneyimlemelerine, birbirleriyle tartisip aralarindaki sorunu cozmelerine firsat taniyorlar. Ve hazir misiniz? Cocuklari agladigi ya da birsey istedigi an harekete gecmiyorlar. Once cocuklarini sakince gozlemleyip, neden boyle bir tepki verdigini anladiktan sonra harekete geciyorlar. Cocuklariyla iliskilerinde sakinler, oradan oraya kosmuyorlar. Yemek veya uyku saatini gecirdiklerinde dunyanin sonu gibi davranmiyorlar. Ancak onlarda her anne baba gibi cocuklarinin konforunu ve mutlulugunu dusunuyor. 

Zamanlarinin cogunu parklarda, ciftliklerde kisacasi cocuklarini mutlu edebilecekleri yerlerde geciriyorlar. Cocuklarinin bir senesi dolmadan muhakkak her anne & baba bir kac kez aksamlari romantik bir aksam yemegi ya da arkadaslariyla eglenmeye cikiyor. Cocuklarini bir arkadaslarina ya da bebek bakicisina rahatlikla emanet ediyorlar. Burada kresler 3 ayliktan itibaren bebekleri kabul ediyor. Yaygin olan yaklasim 1 yasina dogru cocuklari krese ya da childminder (bebek bakicisi) denilen ve devlet tarafindan regule edilen kisilerin evlerine yollamak. Bebek bakicisi olabilmek icin devletin ongordugu belli sertifikasyonlari almak, cocuklara bakacaginiz evi guvenlik kontrollerinden gecirmek gerekiyor. Sonra devletin koydugu kurallar cercevesinde kendi evinizde (kimi zaman kendi cocugunuzla birlikte) belli yas gruplarindan cocuklara bir arada bakabiliyorsunuz, saniyorum en cok 4 cocuk bir arada olabiliyor. Ve bu dort cocuktan ikisinin yaslarinin 2 den buyuk olmasi gerekiyor. Bebek bakicilari yuvalara gore daha hesapli. En pahali alternatif ise eve cocugunuza ozel olarak bakmak uzere gelen dadilar. Gozlemlerime gore bu alternatif birden fazla cocugu olan aileler tarafindan tercih ediliyor.

Cocuklarin kendi kendilerine oynamasina, ogrenmesine, kesfetmesine firsat taniyorlar. Bizim gibi surekli cocuklarini kontrol etme, eglendirme pesinde degiller. Kendileri kahvelerini yudumlarken, cocuklarinin eline bir oyuncak verip kendi kendilerini oyalamalarini bekliyorlar. Cocuk mizildanirsa, “Anne simdi kahvesini icip arkadaslariyla sohbet ediyor, hadi bakalim sen simdi bununla oyna” deyip baska bir alternatif sunuyor ve konusmalarina kaldiklari yerden devam ediyorlar. Ancak sonrasinda muhakkak cocuklarinin hosuna gidecek bir aktivite planliyorlar. Cocuklariyla herseyi ama herseyi yapiyorlar, hava soguk evden cikartmayalim usutmesin, cocuk daha kucuk o kadar uzun yola cikamayiz, oraya gidersek yemek ne yiyecek gibi dertleri yok. Planlar cocuk aileye katilmadan nasil yapiliyorsa, aynen devam ediyor.

Anne baba olarak yaptiklari yanlislar konusunda cok daha serin kanlilar. Eyvah cocuk benim yuzumden usuttu, oglen sut verdim ondan simdi yemegini yemek istemiyor, aksam yedirdigim brokoli gaz mi yapti acaba vb suclamalari kendilerine yoneltmiyorlar. Sorunun kaynagina takilip kalmaktansa cozume odaklaniyorlar. Dolayisiyla bizim donem donem farkli sebeplerle yogun olarak hissettigimiz sucluluk duygusuyla bogusmak zorunda kalmiyorlar.

Toplumun genel olarak cocuk yetistirmekle ilgili genel gecer dogrulari yok, varsa bile hicbiri yuksek sesle soylenmiyor. Kimse kimsenin cocuk yetistirme stiline karismiyor. Neden cocugun ayagina corap giydirmedin midesi usutur? Neden cocugu aglatiyorsunuz yazik degil mi? vb yorumlar duymak cok olasi degil cunku herkes herkesin cocuk yetistirmek konusundaki secimlerine saygi duyuyor. Fikirlerini almak istediginizde bile, ben bunu boyle yapiyorum ama her cocuk ve anne baba farkli dolayisiyla en iyisini siz bilirsiniz seklinde yanit veriyorlar.

Cocuklarini kendi islerini yapacak sekilde yetistiriyorlar. Cocuklar daha bir yasina gelmeden catallarini kullanmayi, yemeklerini kendileri yemeyi ve kendi baslarina uyumayi ogreniyorlar. Ay uzerine dokuldu dur ben yedireyim, yemeklerin yarisi yerde kim temizleyecek simdi bunu gibi bir yaklasimlari yok. O yemeklerin cogu yere dokulup, yarisi cocuklarin sacina da bulassa, cocuk yemegini kendi yemege alisana ve yogurdu eliyle degil kasigiyla yemegi ogrenene dek sabredip sonra rahat ediyorlar. Sabir burada kilit kelime, cocuklarin belli seyleri ogrenmek ve deneyimlemek icin zamana ihtiyaclari oldugunun farkindalar ve denemekten yorulmuyorlar.

Bu noktada gecen gun Berk’le aramizda gecen bir diyalogu aktaracagim. Leo evde yapmamasi gereken seyleri yaptiginda (prizlerle oynamak, yemekleri bilerek yere firlatmak vb) babasi da ben de parmagimizi gosterip yuksek sesle i ih diyorduk. Bir sure sonra Leo yapmamasi gereken seyleri yapmaya devam etmekle birlikte bir de yeni bir huy edindi, tam o yapmamasi gereken seyleri yapmadan evvel bize donup yuksek sesle ve parmagini sallayarak i ih demeye basladi. Onceleri bu bize komik geliyor, tepkimizi fark ettigini ve bir sure sonra yapmasini istemedigimiz davranisi duzeltecegini umuyorduk. Sonra fark ettik ki aslinda biz yanlis bir sey yapiyoruz. Cocuga her seferinde neden yaptigi seyin yanlis oldugunu anlatacagimiz yerde kolaya kacip parmak salliyoruz cocukta bunu oyun haline getiriyor. O yasta cocuk ne anlayacak demeyin, cidden anliyor. Sizin tavriniz, ses tonunuz, yaklasiminiz cok seyi degistiriyor. Bir sonraki gun yemege oturdugumuzda Leo yemedigi yemekleri gozumun icine bakip i ih dedikten sonra yere firlatmaya basladiginda, gozlerinin icine bakip soyle dedim: „Leo’cum anliyorum ki karnin doydu artik yemek istemiyorsun, yemek istemedigin yemekleri lutfen yere atma, gel buradaki tabagin icine koyalim“ ve inanir misiniz, Leo yemedigi yemekleri artik yere firlatmak yerine ona uzattigim tabagin icine koymagi ogrendi. Istisnalar kaideyi bozmazsa tabii 🙂
Netice olarak, cocuk yetistirmek buyuk bir emek ve gayret istiyor. Ancak gozlemim su ki, o emegi gercekten verdiginizde karsiligini fazlasiyla aliyorsunuz. Ustelik bunu yaparken hayatinizdan vazgecmenize gerek yok, bilakis eger siz mutluysaniz, keyfiniz yerindeyse cocugunuz mutlu. O yuzden sucluluk duygusu yasamadan bir aksam cocugunuzu arkadaslariniza birakip disarida romantik bir yemek yemeyi (Berk’in dogumgunu aksaminda oglumuza bakan Esra & Soner’e buradan sevgilerimizi yolluyoruz), ara sira cocugunuzu kendi planlariniz icin sucluluk hissetmeden rutininin disina cikarmayi (bir aksam da gec yativersin) ve cocugunuzun aslinda dusundugunuz kadar kirilgan ve camdan olmadigini bilakis sizin gibi etten ve kemikten oldugunu unutmayin. Bence su Avrupalilarin en iyi yaptigi sey bu. Zaten bunu basardiginiz takdirde cocugunuzda bu keyifli hayatin bir parcasi haline geliyor. Mukemmel anne baba olmaya calismayin, hatalar yapin ki cocugunuzla birlikte ogrenme yolculugunuz hep sursun.

Gecen gun yine tanidigim Ingiliz annelerden biriyle parktaydik. Hava dehset esiyor, malum British summer, arkadasimin 4 yasindaki cocugu parktaki su havuzuna girmek istedi. Annesi “Tatlim emin misin hava cok esiyor, islanacaksin usuyebilirsin” dedi. Cocuk su havuzunda oynama istedigini yineledi. Annesi peki o zaman biz seni burada bekliyoruz git bakalim dedi. Cocuk 2 dakika gecmeden yanimiza titreyerek dondu. Anne cok usudum dedi. Annesi tamam tatlim o zaman seni kurulayalim ve uzerini degistirelim dedi. Ben tum olan biteni hayranlikla izledim. Cunku bu yasanan olayda esas onemli olan cocugun usutup usutmemesi degil, kendi kendisine bir karar almasi ve sonucunu kendi deneyimlemesiydi. Annesi bu deneyimi yasamasina firsat tanidigi gibi, sonucta usumus olmasiyla ilgili de bir kelime dahi etmedi. “Ya gordun mu bak ne dedim ben sana usursun demedim mi?” demedi. Cunku burada onemli olan annenin hakliligi degil, cocugun aldigi kararin sonucunu deneyimleyebilmesiydi. Hergun ve her olay cocuklarimiza birseyler ogretmek icin yeni bir firsat.

Aslina bakarsaniz, cok gozlemim var aktarmak istedigim ancak bir yere de noktayi koymak durumundayim. Son olarak su gozlemimi aktarayim:

Burada insanlar cocuklarina cok kucuk yastan itibaren belli seyleri ogretiyor ve sorumluluk almalarini sagliyorlar. Ornegin kaldirimda kosan bir cocuga, sokaga cikmamasi gerektigini ogrettikten sonra, artik elinden tutmayi birakiyorlar. Elbette burada suruculerinde daha dikkatli oldugu argumanini kullanabiliriz ancak yine de bu noktada onemli olan cocuklarin belli konularda ne yapip ne yapmamalari gerektiginin farkinda olmalari. O sebeple ayni cocuklar trene bindiklerinde bagirarak konusmamayi, sirada beklemeyi ya da yemek zamaninda sofrada oturup yemeklerini yemeleri gerektigini biliyorlar.

Bu fotograf gecen hafta bizim oturdugumuz muhitte cekildi. Fotografta gordugunuz iki kardes artik kullanmadiklari oyuncak ve DVD lerini evlerinin onunde satisa cikarmislar. Kazandiklari parayla yeni oyuncaklar almayi ve cocuklar icin calisan bir sosyal yardim vakfina bagista bulunmayi planliyorlar. Satistaki oyuncaklarin fiyatlarini kendilerini belirlemis. Biz en degerli parcalardan birini aliyoruz, fiyati 3£. Leo’nun ilk treni. Yanimizda 10£ var, 10£ u uzattigimizda annesi cocuga donup ne kadar para ustu vermen gerekiyor diye soruyor. Cocuk hesabini yapiyor, 7£ u ve trenimizi alip tesekkur ediyoruz. Uzaklasirken arkamizdan sesleniyor, ogleden sonra limonata ve kurabiye satisimiz olacak ona da bekleriz.

„Cocugunuza verebileceginiz en guzel hediye sorumlulugun kokleri ve ozgurlugun kanatlaridir“

Denis Waitley        

Reklamlar

1 Comment

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s